Đánh giá rủi ro môi trường và tính dễ tổn thương của các cộng đồng khó khăn tại khu vực Đồng bằng sông Hồng (Việt Nam)
Nghiên cứu này nhằm thực hiện phân tích toàn diện về mức độ dễ bị tổn thương trước các mối nguy và rủi ro môi trường mà các cộng đồng thu nhập thấp và nhóm yếu thế đang phải đối mặt tại khu vực Đồng bằng sông Hồng. Thông qua việc tích hợp đánh giá rủi ro môi trường và đánh giá mức độ dễ bị tổn thương về kinh tế – xã hội, nghiên cứu hướng tới làm rõ tình trạng các cộng đồng này phải chịu mức độ phơi nhiễm không tương xứng trước các gánh nặng môi trường. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng sẽ đánh giá một cách phê phán các chính sách và khuôn khổ hiện hành về công bằng môi trường, qua đó xác định những khoảng cách giữa mục tiêu công bằng được đặt ra và thực tiễn mà các nhóm dễ bị tổn thương đang đối mặt. Cuối cùng, nghiên cứu hướng tới xây dựng một khuôn khổ tổng thể, phù hợp với bối cảnh địa phương, tích hợp chỉ số dễ bị tổn thương và các kết quả phân tích chính sách, đóng vai trò như một công cụ định hướng cho các bên liên quan trong việc giải quyết hiệu quả bất bình đẳng môi trường và thúc đẩy công bằng môi trường trong khu vực.
Đánh giá rủi ro môi trường:
-
Xác định và đánh giá các loại hình cũng như mức độ các mối nguy môi trường hiện diện trong các cộng đồng thu nhập thấp, như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và phơi nhiễm với các chất độc hại.
-
Đánh giá các rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe và những tác động môi trường liên quan đến các mối nguy này.
-
Xác định nguồn phát sinh và các con đường phơi nhiễm của cộng đồng đối với các mối nguy môi trường.
Đánh giá mức độ dễ bị tổn thương:
-
Xây dựng một khuôn khổ toàn diện để đánh giá các yếu tố kinh tế – xã hội, nhân khẩu học và môi trường góp phần làm gia tăng tính dễ bị tổn thương của cộng đồng.
-
Thiết kế bảng hỏi nhằm thu thập dữ liệu từ các cộng đồng bị ảnh hưởng về các chỉ số liên quan như dân số, thu nhập, mức độ nghèo đói, mức độ phơi nhiễm rủi ro môi trường, chỉ số sức khỏe, khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản và năng lực thích ứng, v.v.
-
Phân tích dữ liệu để xác định các yếu tố quan trọng gây ra tình trạng dễ bị tổn thương trong các cộng đồng thiệt thòi, thông qua việc áp dụng các phương pháp định lượng và định tính.
-
Xác định các “điểm nóng” có mức độ dễ bị tổn thương cao và ưu tiên các khu vực cần can thiệp.
Đánh giá chính sách và xây dựng khuôn khổ:
-
Đánh giá một cách phê phán các chính sách và khuôn khổ hiện hành liên quan đến công bằng và bình đẳng môi trường trong bối cảnh khu vực Đồng bằng sông Hồng.
-
Xác định những khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và tình hình thực tế, dựa trên kết quả đánh giá rủi ro và đánh giá mức độ dễ bị tổn thương.
-
Xây dựng một khuôn khổ toàn diện, đặc thù theo bối cảnh địa phương, tích hợp các phát hiện nghiên cứu nhằm giải quyết hiệu quả các bất bình đẳng môi trường.
-
Đề xuất các khuyến nghị về cải cách chính sách, chiến lược gắn kết cộng đồng và các biện pháp can thiệp có trọng điểm nhằm giảm thiểu các mối nguy môi trường và tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng.